Zagrabione/odzyskane

Spadkobierczyni pozywa o zwrot odnalezionego po dekadach portretu Klimta

4 czerwca 2026 roku Patricia J. Leahy złożyła pozew w Sądzie Najwyższym Stanu Nowy Jork przeciwko austriackiemu domowi aukcyjnemu Auktionshaus im Kinsky GmbH oraz Evie Ropper. Sprawa dotyczy praw własności odnalezionego niedawno obrazu Gustava Klimta „Portret Fräulein Margarethe Lieser” z 1917 roku. Powódka, będąca jedyną żyjącą prawnuczką wiedeńskiego przemysłowca Adolfa Liesera, dowodzi, że dzieło zostało bezprawnie zagrabione jej rodzinie w wyniku nazistowskich prześladowań i polityki aryzacji pod koniec lat 30. XX wieku. Obraz uznany za zaginiony od 1925 roku, odnalazł się na początku 2024 roku, kiedy dom aukcyjny Kinsky wystawił go na licytację.

Mimo nieuregulowanego statusu prawnego, w kwietniu 2024 roku Kinsky przeprowadził aukcję, podczas której anonimowy nabywca wylicytował obraz za 30 milionów euro. Transakcja ostatecznie nie doszła do skutku, ponieważ po fiasku negocjacji z potencjalnymi roszczeniodawcami kupujący wycofał swoją ofertę. Płótno pozostaje w dyspozycji wiedeńskiego domu aukcyjnego, a w związku z zerwaniem przez pozwanych komunikacji ze stroną powodową, Patricia J. Leahy podjęła oficjalne kroki prawne w celu odzyskania rodzinnego majątku na mocy przepisów dotyczących mienia zagrabionego podczas Holokaustu.

Oś sporu koncentruje się wokół działań podjętych przez dom aukcyjny przed oraz w trakcie próby sprzedaży dzieła. Zgodnie z aktami sprawy, Patricia J. Leahy zarzuca pozwanym manipulację faktami oraz naruszenie standardów restytucyjnych. Najważniejsze wątki podniesione w pozwie to:

  • Dom aukcyjny celowo pominął imię „Margarethe” w oficjalnej nazwie obrazu oraz zasugerował alternatywną historię jego pochodzenia, co mogło zatrzeć powiązanie płótna z bezpośrednią linią spadkową powódki.

  • Instytucja publicznie ogłosiła, że zawarła porozumienie ze wszystkimi spadkobiercami rodziny Lieserów. Powoływano się przy tym na Zasady Waszyngtońskie (międzynarodowe reguły dotyczące zwrotu dzieł sztuki zrabowanych w czasie Holokaustu). Patricia J. Leahy została całkowicie pominięta w tym procesie.

  • Dom aukcyjny początkowo odmawiał ujawnienia tożsamości osoby przekazującej obraz na aukcję. Dopiero w toku dochodzenia ustalono, że konsygnariuszką jest pozwana Eva Ropper.

Portret Margarethe Lieser, Gustaw Klimt (1917, olej na płótnie)
Portret Margarethe Lieser, Gustaw Klimt (1917, olej na płótnie)

Portret Margarethe Lieser to jedno z ostatnich dzieł Gustava Klimta. Artysta rozpoczął je w 1917 roku, na krótko przed śmiercią. Obraz uwiecznia młodą kobietę z zamożnej rodziny żydowskich przemysłowców, należącej do ówczesnej elity kulturalnej Wiednia. Ze względu na nagłą śmierć malarza, niedokończone płótno przekazano rodzinie portretowanej dziewczyny. Jego losy urywają się gwałtownie wraz z aneksją Austrii przez III Rzeszę. Przez dziesięciolecia jedynym dowodem na istnienie arcydzieła była czarno-biała fotografia z wystawy w 1925 roku.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *